TEŞVİK.BİZ
LEASING NEDİR?
Leasing (finansal kiralama), bir yatırım malının mülkiyeti
leasing şirketinde kalarak belirlenen kiralar karşılığında kullanım
hakkının kiracıya verilmesi ve sözleşmede belirtilen sözleşme süresi
sonunda mülkiyetinin kiracıya geçmesini sağlayan bir finansman
yöntemidir.
Leasing, yatırım mallarının satın alınması yerine, kiralanarak
kullanılmasını sağlayarak firmaların işletme sermayelerini diğer
ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılması ile verimliliğin ve
karlılığın artmasında önemli rol üstlenir.
Leasing yoluyla satın alınacak mal, kiracı tarafından belirlenir.
Leasing süresi boyunca mülkiyet leasing şirketinde kalırken, malın
kullanım hakkı kiracıya aittir. Sözleşmeye uygun şekilde kira
bedellerini ödeyen kiracıya sözleşme süresi sonunda malın mülkiyeti
sembolik bir bedelle devredilir
KİMLER LEASING YAPABLİR?
Leasing'de genel olarak hukuki işlem yapmaya yetkili her türlü
kişi ve kuruluş kiracı olabilir, buna göre, her türlü şahıs
firmaları, her türlü ortaklıklar, serbest meslek mensupları leasing
yapablir ve kiracı olabilirler.
LEASINGIN FAYDALARI
%100 finansman olanağı : Leasing ile , yatırım
bedelinizi ayrıca, masraflarınızı da dahil ederek yatırımın
tamamını, özkaynaklarınızı kullanmadan finanse edebilirsiniz.
Esnek ödeme planı : Kira ödemelerinizi nakit akışınıza göre,
yatırımın verimliliğine ve ekonomik ömrüne uygun olarak
planlanlayabilirsiniz.
Orta vadeli finansman : Leasing ile orta ve uzun vadeli finansman
sağlayabilirsiniz.
Operasyonel kolaylık : Tüm yerli ve ithal satın alımlarınızda,
Finans Leasing, alımları sizin adınıza gerçekleştirir.
Vergi, resim ve harç muafiyeti : Leasing sözleşmeleriniz ve buna
bağlı olarak vereceğiniz teminatlar tüm vergi, resim ve harçlardan
muaftır.
Yatırımlarınız ile kiralarınızı karşılarsınız : Kiralarınızı
yatırımlarınızdan gelecek karlarla geri ödersiniz.
Teşviklerinizi değerlendirebilirsiniz : Teşviğinizi Finans Leasing’e
devrederek, yatırımlarınızda teşvik kullanabilirsiniz.
İstikrarlı bir finansman yöntemi : Kira ödemeleriniz, sözleşme
boyunca değişmeden aynı kalır, ödemeleriniz ekonomik
dalgalanmalardan etkilenmez.
Sembolik bedelle mülkiyet devri : Kira süresi sonunda kiraladığınız
malı sembolik bir tutar ile satın alırsınız.
Amortisman olanağı : Leasing ile yaptığınız tüm sabit kıymetler için
amortisman sizin tarafınızdan ayrılır ve yeniden değerleme
yapabilirsiniz.
1. FİNANSAL KİRALAMA KANUNU
1.1 GENEL HÜKÜMLER
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı, finansman sağlamaya yönelik
finansal kiralamayı düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, sözleşmenin hukuki yapısını, tarafların
karşılıklı hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hükümleri kapsar
Tanımlar
Madde 3- Bu kanunda geçen:
Sözleşme; finansal kiralama sözleşmesini,
Kiralayan; finansal kiralama şirketini,
Kiracı; finansal kiralamayı kabul edeni,
Mal, finansal kiralamaya konu malı,
Kira bedeli; finansal kira bedelini,
ifade eder.
Sözleşme
Madde 4- Sözleşme; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi
üzerine üçüncü kişiden satın aldığı veya başka suretle temin
ettiği bir malın zilyedliğini, her türlü faydayı sağlamak
üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartı ile kira bedeli
karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören bir sözleşmedir.
Sözleşmenin Konusu
Madde 5- Sözleşmeye taşınır veya taşınmaz mallar konu
olabilir. Patent gibi fikri ve sınai haklar bu sözleşmeye konu
olamazlar.
Finansal kiralama bedeli
Madde 6- Finansal kiralama bedeli ve ödeme dönemleri
taraflarca belirlenir. Bu bedeller sabit veya değişken
olabilir. Türk Lirası veya Merkez Bankasınca alım-satımı
yapılan döviz cinsinden belirlenebilir.
Yurt dışından yapılacak finansal kiralamalarda kiralama bedeli
yıllık 25.000 Amerikan Doları karşılığı Türk Lirasından az
olamaz.
Bu miktarı artırmaya ve eski değerine indirmeye Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurulu yetkilidir.
Sözleşmenin feshinin mümkün olmadığı süre
Madde 7- Sözleşmeler en az dört yıl süre ile feshedilemez.
Hangi kiralama hallerinde bu sürenin kısalacağı, Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte
belirlenir.
Sözleşmenin şekli ve tescili
Madde 8- Sözleşme düzenleme şeklinde noterlikçe yapılır.
Taşınır mala dair sözleşme, kiracının ikametgah noterliğinde
özel sicile tescil edilir. Taşınmaz mala dair sözleşme ise
taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün beyanlar hanesine,
gemilere dair sözleşmeler ise gemi siciline şerh edilir.
Tescil veya şerhden sonra, üçüncü kişilerin finansal kiralama
konusu mal üzerindeki aynî hak iktisapları kiralayana karşı
ileri sürülemez.
Yurt dışında yerleşik kiralayan şirketinin Türkiye'de şubesi
yoksa sözleşmeler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca
tescil edilir.
Finansal kiralama konusu malın satın alınması
Madde 9- Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan
şirkete aittir. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi
sonunda kiracının, malın mülkiyetini satınalma hakkını haiz
olacağını kararlaştırabilirler.
Kiralayan şirketin hukuki yapısı
Madde 10- Kiralayan şirketler, yalnızca anonim ortaklık
şeklinde kurulabilir. Kiralayan şirketlerin kuruluşu ve şube
açmaları ile yabancı şirketlerin Türkiye'de şube açması
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun ön iznine
bağlıdır. 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu
hükümleri saklıdır.
Kiralayan şirketler ile yabancı kiralayan şirketlerin
Türkiye'deki şubeleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme
Kurumunun denetimine tabidir. Ön iznin verilme şekil ve
şartları ile kiralayan şirketlerin denetimine dair hükümler
çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Bu Kanun hükümlerine göre. izin almadan kiralama faaliyetinde
bulunanlar beşyüzbin liradan beş milyon liraya kadar para ve 3
aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. Bu
eylemi ika edenler tüzel kişi ise ceza bizzat faaliyette
bulunanlar ve kararı vermiş olanlar hakkında uygulanir.
Bu Kanunda yazılı yükümlülük ve zorunluluklara uymayan
kiralaına şirketlerinin ilgili görevlileri hakkında fiile
katılma derecelerine göre ikiyüz bin liradan bir milyon liraya
kadar para cezasına hükmolunur.
En az sermaye
Madde 11- Kiralayan şirketlerin ödenmiş sermayeleri bir milyar
Türk Lirasından az olamaz. Yabancı kiralayan şirketlerin
Türkiye'de şube açmalarında ise ödenmiş sermayeleri asgari iki
milyon Amerika Birleşik Devletleri Doları karşılığı Türk
Lirasıdır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu bu
miktarları beş katına kadar arttırmaya yetkilidir.
Kiralama işlemlerinde sınır
Madde 12- Kiralayan şirketin finansal kiralama işlemlerinin
tutarının sınırı ile ortaklarına veya şirketler grubu ile
yapacağı kiralama işlemleri esas ve usulleri ile tutarlarını
belirlemeye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
yetkilidir.
1.2 SÖZLEŞMENİN HÜKÜM VE SONUÇLARI
Kiracının hak ve borçları:
Madde 13- Kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu
malın zilyedi olup, sözleşmenin amacına uygun olarak her türlü
faydayı elde etmek hakkına sahiptir. Kiracı, finansal kiralama
konusu malı sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre
itinayla kullanmak zorundadır.
Sözleşmede aksine hüküm yok ise kiracı, malın her türlü
bakımından ve korunmasından sorumlu olup, bakim ve onarım
masrafları kiracıya aittir.
Malın hasar ve ziyaı
Madde 14- Malın sözleşme süresi içinde hasar ve ziyaı
sorumluluğu kiracıya aittir. Bu sorumluluk ödenen sigorta
miktarının karşılanmayan kısmı ile sınırlıdır. Ancak bu farkı,
kiracı finansal kiralama bedelleri ile ödemek zorundadır.
Devir yasağı
Madde 15- Kiracı, finansal kiralama konusu maldaki
zilyedliğini bir başkasına devredemez.
Malın kiracıya teslim edilmemesi
Madde 16- Finansal kiralama konusu malın, kiralayanın malın
imalatçısı veya satıcısı ile zamanında sözleşme yapmaması veya
gerekli ödemeyi zamanında yerine getirmemesi veya diğer
sebepler ile kiracıya teslim edilmemesi halinde Borçlar
Kanununun 106 ncı maddesi hükmü uygulanır.
Kiralayan şirketin hak ve borçları
Madde 17- Finansal kiralama konusu mal kiralayan şirketin
mülkiyetindedir. Kiralayan şirket, mülkiyeti kendisine ait
olan finansal kiralama konüsu malı sözleşme süresince sigorta
ettirmek zorundadır. Sigorta primlerinin ödenmesi kiracıya
aittir.
Mülkiyetin üçüncü kişiye devri
Madde 18- Sözleşmede aksi öngürülmemişse kiralayan, malın
mülkiyetini bir üçüncü kişiye devredemez. Sözleşmede bu
yetkinin tanınması halinde devir, ancak başka bir kiralayana
yapılabilir. Devralan, sözleşme hükümlerine uymak zorundadır.
Devrin kiracıya karşı geçerli olması onun haberdar edilmesine
bağlıdır.
Kiracının iflası veya icra takibine uğraması
Madde 19- Kiracının iflası halinde, iflas memuru, İcra ve
İflas Kanununun 221 inci maddesinin birinci fıkrası hükmüne
göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama konusu malların
tefrikine karar verir. İflas memurunun bu kararına yedi gün
içinde itiraz edilebilir. Kiracı aleyhine icra yoluyla takip
yapılması halinde, icra memuru, finansal kiralama konusu
malların takibin dışında tutulmasına karar verir. İcra
memurunun kararına karşı yedi gün icinde itiraz edilebilir. Bu
itirazlar, tetkik mercünce en geç bir ay içinde karara
bağlanır.
Kiralayanın İflâsı veya icra takibine ugraması
Madde 20- Kiralayanın iflası halinde, sözleşme,
kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflâs masasına karşı
geçirliligini sürdürür. Kiralayan aleyhine icra yoluyla takip
yapılması halinde, finansal kiralama konusu mallar, sözleşme
süresi içinde haczedilemez.
1.3 SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ
Sözleşmenin süresinin dolması sebebiyle sona ermesi
Madde 22- Sözleşme kararlaştırılan sürenin dolmasıyla son
bulur. Ancak, taraflardan her biri sürenin bitiminden enaz üç
ay önce bildirilmek kaydıyla, mevcut veya yeni şartlarla
sözleşmenin uzatılmasını talep edebilir. Sözleşmenin
uzatılması tarafların anlaşmasına bağlıdır.
Sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi
Madde 22- Sözleşme; şirketin sona ermesi, tüzel kişiliginin
hitamı, kiracının iflası veya aleyhine yapılan bir icra
takibinin semeresiz kalması, kiracının ölümü veya fiil
ehliyetini kaybetmesi veya işletmesini tasfiye etmesi
hallerinde, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, sona erer.
Sözleşmenin ihlali
Madde 23- Kiralayan, finansal kiralama bedelini .ödemede
temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de
ödenmemesi halinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak sözleşmede,
süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış
ise, bu süre altmış günden az olamaz. Taraflardan birinin
sözleşmeye aykırı harekette bulundugu hallerde, bu aykırılık
nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin
beklenemeyeceği durumlarda sözleşme feshedilebilir.
Sözleşmenin sona ermesinin sonuçları
Madde 24- Sözleşme sona erdiginde, sözleşmeden doğan satınalma
hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı, finansal
kiralama konusu malı derhal geri vermekle mükelleftir.
Sözleşmenin feshinin sonuçları
Madde 25- Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde
kiracı malı iade ile birlikte vadesi gelmemiş finansal
kiralama bedellerini ödemek yükümlülüğü altında olduğu gibi
kiralayanın bunu aşan zararından da sorumludur. Sözleşme
kiracı tarafından feshedilirse kiracı malı geri vermekle
beraber uğradığı zararın tazminini kiralayandan talep
edebilir.
1.4 SÖZLEŞMENİN TABİ OLDUĞU HÜKÜMLER
Uygulanacak hükümler
Madde 26- Sözleşmeye, bu Kanunda hüküm olmayan hallerde
Borçlar Kanununun genel hükümleri, sözleşmenin niteligine
uygun düştükleri oranda ise özel hükümleri uygulanır.
Uygulanmayacak Hükümler
Madde 27- Sözleşme hakkında, Medeni Kanunun 688,689,690 ıncı
maddeleri ve Borçlar Kanununun 222,223,224,254. maddeleri ile
6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun hükümleri
uygulanmaz.
1.5 TEŞVİK VE VERGİYE TABİ HÜKÜMLER
Teşvik
Madde 28- Teşvik belgesine bağlanmış bulunan yatırımların
tamamının veya bir bölümünün finansal kiralama yoluyla
gerçekleştirilmesi halinde kiralayan, kiracının teşvik
belgesinde belirtilen ve satınalma halinde onun tarafından
kullanılmasına hak kazanılan teşviklerden Devlet Planlama
Teşkilatınca teşvik mevzuatına göre belirlenecek esaslar
çerçevesinde yararlanır. Sözleşme süresi içinde teşvik
mevzuatı uyarınca kazanılmış haklar saklıdır.
Gümrüğe dair hükümler
Madde 29- Yabancı şirket ile kiracı arasında akdedilen
sözleşmeye göre getirilen mallara, gümrük vergileri bakımından
aşağıdaki hükümler uygulanır:
a) Satınalma hakkı bulunmayan bir sözleşmeye dayanarak veya bu
hak bulunsa dahi teşvik belgesinde gümrük muafiyetinden
yararlanması öngörülmemiş malların Türkiye'ye girişinde,
gümrük mevzuatinın süre kısıtlaması hariç, sözleşme süresine
bağlı olarak, gecici muafiyet rejimine dair hükümler
uygulanır. Bu şekilde Türkiye'ye getirilen mallar için ileride
doğabilecek vergileri karşılayacak miktarda teminat alınır. Şu
kadar ki, sözleşme süresi sonunda kesin ithalâtın yapılmaması
ve finansal kiralama konusu malların kiralayana iade edilmek
üzere yurt dışına çıkarılmak istenmesi halinde daha önce
yapılan teminata bağlama işlemi genel hükümlere göre çözülür.
Teminata bağlama usul ve esasları bir yönetmelikle belirlenir.
b) Sözleşme süresi sonunda finansal kiralama konusu malların
kesin ithalâtının yapılması halinde, vergi ödeme
mükellefiyetinin başladıgı tarihteki cari kur ve normal fiyat
üzerinden hesaplanacak gümrük vergileri tahsil olunur.
İstinalar ve vergi nisbetinin tesbiti
Madde 30- Sözleşme her türlü vergi, resim ve harçtan
istisnadır. Bakanlar Kurulu, dar mükellefiyete tabi kurumların
bu Kanunun uygulamasından doğacak kazanç ve ücretlerinden
yapılacak vergi tevkifat nisbetlerini sıfıra kadar indirmeye
veya kurumlar vergisindeki nisbete kadar yükseltmeye
yetkilidir.
Davanın niteliği
Madde 31- Sözleşmelerden doğan davalar ticari dava
niteliğindedir.
Yönetmelik
Madde 32- Bu Kanunun;
a) 7 nci maddesinde belirtilen yönetmelik Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurulunca,
b) 10 uncu maddesinde belirtilen yönetmelik, Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurulunca,
c) 30 uncu maddesinde öngörülen yönetmelik Maliye ve Gümrük
Bakanlığınca, yayımından itibaren üç ay içinde çıkarılır.
Yürürlük
Madde 33- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
2. YÖNETMELİKLER
2.1 FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG VE FİNANSMAN ŞİRKETLERİNİN
KURULUŞ VE FAALİYET ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
R. Gazete: 26315
R. G. Tarihi: 10.10.2006
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; finansal kiralama
şirketleri, faktoring şirketleri ve finansman şirketlerinin
a) Kuruluş ve faaliyet izinlerine,
b) Ana sözleşme değişiklikleri ve hisse devirlerine,
c) Yöneticilerine,
ç) Düzenleyecekleri sözleşmelere,
d) İşlem sınırlarına,
e) Faaliyet izinlerinin iptaline,
f) Birleşme, devir, bölünme ve tasfiyelerine,
g) Muhasebe, raporlama ve denetimlerine
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun 93 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendi, 10/6/1985 tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama
Kanununun 10 uncu, 12 nci ve 32 nci maddeleri ile 30/9/1983
tarihli ve 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 12 nci ve 13 üncü maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
b) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
c) Kontrol: Bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgarî yüzde elli
birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan
sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte
imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer
hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının
çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya
herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas
çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde
bulundurulmasını,
ç) Özkaynak: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kar yedekleri
ve dönem net karı toplamından varsa dönem zararı ve geçmiş
yıllar zararının düşülmesi suretiyle elde edilen bakiye ile
nitelikleri Kurulca belirlenecek sermaye benzeri borçları,
d) Şirket: Türkiye’de kurulu finansal kiralama şirketleri,
faktoring şirketleri ve finansman şirketleri ile yurtdışında
kurulu bu kuruluşların Türkiye’de açılacak ilk şubelerini,
e) Şube: Şirketlerin bağımlı bir parçasını oluşturan ve
şirketlerin faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi
başına yapan her türlü işyerini,
f) Temsilcilik: Şirketlerin bağımlı bir parçasını oluşturan,
herhangi bir finansal kiralama, faktoring veya finansman
işlemi yapmamak kaydıyla müşteriler ile şirket merkezi
arasında irtibatı sağlayan, ürün tanıtımı ve pazarlama hizmeti
veren birimi,
g) Tüketici: Malı veya hizmeti satın alarak nihai olarak
kullanan veya tüketen gerçek veya tüzel kişiyi
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kuruluş ve Faaliyet İzinleri
Kuruluş şartları
MADDE 4 – (1) Şirketlerin;
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Ödenmiş sermayelerinin faktoring ve finansman şirketleri
için beş milyon Yeni Türk Lirasından, finansal kiralama
şirketleri için 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 11
inci maddesinde belirtilen tutardan az olmaması,
c) Hisse senetlerinin tamamının nama yazılı ve nakit karşılığı
çıkarılması,
ç) Ticaret unvanında "Finansal Kiralama Şirketi", "Faktoring
Şirketi" veya "Finansman Şirketi" ibaresinin bulunması,
d) Ana sözleşmelerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun
olması,
e) Kurucularının bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan
şartları taşıması,
f) Kurucularının tüzel kişi olması hâlinde Kurumun etkin
denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık bir ortaklık
yapısının olması
şarttır.
Kurucuların nitelikleri
MADDE 5 – (1) Şirket kurucuları ile şirketin tüzel kişi
kurucularında yüzde on ve daha fazla paya sahip veya kontrolü
elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin;
a) 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
hükümlerine göre müflis olmaması, konkordato ilân etmiş
olmaması, uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma başvurusunun
tasdik edilmiş olmaması ya da hakkında iflasın ertelenmesi
kararı verilmiş olmaması,
b) İradî tasfiye haricinde faaliyet izni kaldırılmış veya
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmiş bankalarda veya
5411 sayılı Bankacılık Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
Fona devredilmiş olan bankalarda doğrudan veya dolaylı olarak
yüzde on ve daha fazla paya sahip olmaması veya kontrolü
elinde bulundurmaması,
c) Tasfiyeye tâbi tutulan bankerler ile iradi tasfiye
haricinde faaliyet izni kaldırılan faktoring, finansal
kiralama, finansman ve sigorta şirketleri ile para ve sermaye
piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya
dolaylı olarak yüzde on veya daha fazla paya sahip olmaması
veya kontrolü elinde bulundurmaması,
ç) Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar bile
mülga 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ve diğer
kanunlar uyarınca ağır hapis veya beş yıldan fazla hapis,
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve diğer
kanunlar uyarınca üç yıldan fazla hapis cezasıyla
cezalandırılmamış olması veya mülga 25/4/1985 tarihli ve 3182
sayılı Bankalar Kanununun, mülga 18/6/1989 tarihli ve 4389
sayılı Bankalar Kanununun, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun,
28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun,
8/6/1933 tarihli ve 2279 sayılı Ödünç Para Verme İşleri
Kanununun ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun hapis
cezası gerektiren hükümlerine muhalefet yahut mülga 765 sayılı
Türk Ceza Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu veya diğer
kanunlar uyarınca basit veya nitelikli zimmet, zimmet,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı
kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile
istimal ve istihlâk kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık
suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma,
karapara aklama, vergi kaçakçılığı suçlarından veya bu suçlara
iştirakten hükümlü bulunmaması,
d) Şirketin kuruluşunda taahhüt ettikleri sermaye miktarını
karşılayabilir düzeyde mali güç ve itibara sahip bulunması
zorunludur.
Kuruluş izni
MADDE 6 – (1) Şirket kuruluşlarına Kurulca izin verilir.
Şirket kurulması için ek-1’de belirtilen belgelerle birlikte
Kuruma başvurulması zorunludur. Kurum gerekli göreceği ilave
bilgi ve belgeleri talep etmeye yetkilidir.
Faaliyet izni
MADDE 7 – (1) Kurulca kuruluş başvurusunun uygun görülmesi
halinde kuruluş işlemlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde
tamamlanmasını müteakip şirketlerce;
a) Finansal faaliyet izin belgesi harç yükümlülüğünün yerine
getirilmiş olması,
b) Ana sözleşmenin Ticaret Siciline tescil edilip Ticaret
Sicil Gazetesinde yayımlanmış olması,
c) İmza yetkisine sahip kişilerin belirlenmiş olması,
ç) Uygun hizmet birimleri ile iç kontrol, muhasebe, bilgi
işlem ve raporlama sistemlerinin kurulmuş, bu birimler için
yeterli personel kadrosunun oluşturulmuş ve personelin buna
uygun görev tanımları ile yetki ve sorumluluklarının
belirlenmiş olması,
d) Yönetim kurulu üyeleri ile genel müdürün bu Yönetmeliğin 14
ve 15 inci maddelerinde belirtilen şartları taşımaları
kaydıyla faaliyet izni alınmak üzere ek-2’de yer alan bilgi ve
belgelerle Kuruma başvurulur. Kurum gerekli göreceği ilave
bilgi ve belgeleri talep etmeye yetkilidir.
(2) Kuruluş iznini takip eden yüzseksen gün içerisinde
faaliyet izni almak üzere başvuruda bulunmayan şirketlerin
kuruluş izinleri geçersiz sayılır.
(3) Faaliyette bulunmaları Kurulca uygun görülenlere, Kurumca
"Faaliyet İzin Belgesi" verilir. İzin belgesi, herkesin
görebileceği şekilde, işyerinde asılı bulundurulur.
(4) Faaliyete geçilmesini müteakip faaliyete geçiş tarihinin
bildirilmesi ve adres ve iletişim bilgilerinin Kuruma
gönderilmesi zorunludur.
(5) Faaliyet izninin alınmasını müteakip bir yıl içerisinde
faaliyete geçmeyen şirketlerin faaliyet izni Kurulca iptal
edilir.
Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’de ilk şubelerini
açmaları
MADDE 8 – (1) Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’de ilk
şubelerini açmaları Kurulun iznine tabidir.
(2) Yurtdışında kurulu bir şirketin Türkiye’de ilk şubesini
açabilmesi için;
a) Türkiye için ayırdığı sermaye miktarının bu Yönetmeliğin 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen
tutardan az olmaması,
b) Şirketin yüzde on ve daha fazla paya sahip gerçek kişi
ortakları ile tüzel kişi ortaklarının sermayesinde yüzde on ve
daha fazla paya sahip gerçek kişi ortaklarının bu Yönetmeliğin
5 inci maddesinde belirtilen nitelikleri haiz olması,
c) Türkiye’deki faaliyet konusuyla ilgili olarak kurulu olduğu
ülkede en az üç yıldır faaliyet gösteriyor olması,
zorunludur.
(3) Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’de ilk şubelerini
açabilmeleri için ek-3’te yer alan belgelerle Kuruma
başvurulması gerekmektedir. Kurum gerekli göreceği ilave bilgi
ve belgeleri talep etmeye yetkilidir.
(4) Bu şirketlerce ilk şube dışında şube açılması, yurtiçinde
şube açılmasıyla aynı esas ve usullere tabidir. Ancak, bu
halde şubelerden birinin merkez şube olarak tespit edilerek
Kuruma bildirilmesi şarttır.
Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’de temsilcilik açmaları
MADDE 9 – (1) Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye’de
temsilcilik açması ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla Kurumun iznine tabidir. Temsilcilik açacak
şirketlerin sermayelerinin bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen tutardan az
olmaması ve konularıyla ilgili olarak kurulu oldukları ülkede
en az üç yıldır faaliyet gösteriyor olmaları gerekir.
(2) Yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye temsilcilerinin bu
Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
nitelikleri taşıması zorunludur.
(3) Kuruma yapılacak başvurulara yurtdışında kurulu şirket ile
temsilcisinin bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıdığını
tevsik edici belgelerin eklenmesi zorunludur.
(4) Yapılacak değerlendirme sonucunda Kurumca uygun görülmesi
halinde temsilcilik açma izni verilir. Temsilciliklerin açılış
tarihleri ile adres ve iletişim bilgilerinin açılışlarını
müteakip otuz gün içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Türkiye’de faaliyette bulunan şirketlerin yurtiçinde şube ve
temsilcilik açmaları
MADDE 10 – (1) Şirketlerin yurtiçinde şube ve temsilcilik
açmaları Kurumun iznine tabidir. Şube veya temsilcilik açmak
üzere Kuruma başvuracak şirketlerin bu Yönetmelikte yer alan
işlem sınırlarına uyumlu olarak faaliyet göstermeleri ve her
bir şube veya temsilcilik için bir milyon Yeni Türk Lirası
tutarında ödenmiş sermayeye sahip olmaları gerekir. Kuruma
yapılacak başvurulara şube veya temsilcilik açılışına ilişkin
Yönetim Kurulu kararı ve şube veya temsilcilik açılma
nedenlerini ayrıntılı olarak açıklayan fizibilite raporunun
eklenmesi zorunludur. Yapılacak değerlendirme sonucunda
Kurumca uygun görülmesi halinde şirketlere şube veya
temsilcilik açma izni verilir.
(2) Şubeler ve temsilcilikler Kurumdan izin aldıktan sonra
doksan gün içerisinde Ticaret Siciline tescil ve ilan
ettirilerek faaliyete geçerler. Bu süre içerisinde faaliyete
geçilmemesi halinde şube veya temsilcilik açılış izni geçersiz
olur. Açılışına izin verilen şube ve temsilciliklere ilişkin
Ticaret Sicil Gazetesinin noter onaylı bir örneği ile şubeler
ile ilgili olarak 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar
Kanunu uyarınca finansal faaliyet izin belgesi harç
yükümlülüğünün yerine getirildiğine dair belgenin Kuruma
gönderilmesi zorunludur.
(3) Kurumca şubelere ayrıca "Şube İzin Belgesi" verilir. Bu
belge herkesin görebileceği şekilde şubelerde asılı
bulundurulur.
(4) Şirketler kapanan şubelerini ve temsilciliklerini, kapanış
tarihini izleyen on beş iş günü içinde şubeler için "Şube İzin
Belgesi"ni de iade etmek suretiyle Kuruma bildirirler.
(5) Şube ve temsilciliklerin adres değişikliklerinin on beş
gün içerisinde Kuruma bildirilmesi zorunludur. Şirketlerin bir
ilde bulunan şube veya temsilciliklerinin başka bir ile
taşınması yeni şube veya temsilcilik açılması esaslarına
tabidir.
(6) Şirketler her ne ad altında olursa olsun şube ve
temsilcilik dışında teşkilatlanmaya gidemezler ve acentelik
veremezler.
(7) Serbest bölgelerde şube ve temsilcilik açılması yurtiçinde
şube ve temsilcilik açma esaslarına tabidir.
Türkiye’de faaliyette bulunan şirketlerin yurtdışı
teşkilatları
MADDE 11 – (1) Şirketlerin yurtdışında teşkilatlanması, ilgili
diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla serbesttir.
Faaliyete başlanmasını ve faaliyetin sona erdirilmesini
müteakip otuz gün içerisinde Kuruma bildirimde bulunulması
şarttır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ana Sözleşme Değişikliği ve Hisse Devrine İlişkin Hükümler
Ana sözleşme değişikliği
MADDE 12 – (1) Şirketlerin ana sözleşmelerinin
değiştirilmesinde Kurumun uygun görüşü aranır. Kurumca uygun
görülmeyen değişiklik tasarıları genel kurulda görüşülemez.
Sicil memuru, Kurumun uygun görüşü olmaksızın ana sözleşme
değişikliklerini Ticaret Siciline tescil edemez.
(2) Şirketlerin adres değişikliklerini değişiklik tarihinden
itibaren on beş gün içerisinde Kuruma bildirmeleri zorunludur.
Hisse devri
MADDE 13 – (1) Bir kişinin, şirket sermayesindeki payının
yüzde onu aşması veya şirket kontrolünün el değiştirmesi
sonucunu doğuran pay devirleri Kurulun iznine tabidir.
(2) Pay defterine kaydedilen hisse devirlerinin izne tabi
olmasalar bile bir ay içerisinde Kuruma bildirilmesi
zorunludur.
(3) Şirket sermayesinde yüzde on ve üzeri paya sahip olan
tüzel kişilerin kontrolünün el değiştirmesi sonucunu doğuran
hisse devirleri Kurulun iznine tabidir.
(4) İzne tabi hisse devirlerinde hisse devralacakların
kurucularda aranan nitelikleri taşımaları şarttır. Hisse
devralacakların kurucularda aranan nitelikleri taşıdıklarını
tevsik edici belgelerin Kuruma tevdi edilmesi zorunludur.
(5) İzne tabi olup, izin alınmadan yapılan hisse devirleri pay
defterine kaydolunamaz. Bu hükme aykırı olarak pay defterine
yapılan kayıtlar hükümsüzdür.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yöneticiler
Yönetim kurulu üyeleri ve birinci derece imza yetkilileri
MADDE 14 – (1) Şirketlerin yönetim kurulu üyeleri ile birinci
derece imza yetkililerinin bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen şartları (d) bendi hariç olmak
üzere taşımaları zorunludur.
Genel müdür ve yardımcıları
MADDE 15 – (1) Şirketlere bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen şartları (d) bendi hariç olmak
üzere taşıyan, lisans düzeyinde öğrenim görmüş ve finans veya
işletmecilik alanında en az yedi yıllık mesleki tecrübeye
sahip bir genel müdür atanır.
(2) Genel müdür yardımcılarının bu Yönetmeliğin 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şartları (d) bendi
hariç olmak üzere taşımaları, lisans düzeyinde öğrenim görmüş
ve finans veya işletmecilik alanında en az beş yıllık mesleki
tecrübeye sahip olmaları şarttır. Başka unvanlarla istihdam
edilseler dahi, yetki ve görevleri itibarıyla genel müdür
yardımcısına denk konumlarda icrai nitelikte görev yapan diğer
yöneticiler de bu Yönetmeliğin genel müdür yardımcılarına
ilişkin hükümlerine tabidir.
Müdürler kurulu
MADDE 16 – (1) Türkiye'de şube açmak suretiyle faaliyette
bulunan yurtdışında kurulu şirketlerin Türkiye'deki yönetim
merkezlerinde, yönetim kurulu yetki ve sorumluluklarını
taşıyan, merkez şube müdürünün de dahil olduğu en az üç
kişilik bir müdürler kurulu oluşturmaları zorunludur. Bu
Yönetmelik uygulamasında müdürler kurulu yönetim kurulu,
merkez şube müdürü genel müdür hükmünde olup, bu Yönetmeliğin
14 ve 15 inci maddelerinde belirtilen şartlar müdürler kurulu
üyeleri için de aranır.
Şube yöneticisi ve temsilciler
MADDE 17 – (1) Şirketlerin şube yöneticisi ve temsilcilerinin
bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen şartları taşımaları zorunludur.
Atama
MADDE 18 – (1) Genel müdür ve yardımcıları, birinci derece
imza yetkisine sahip kişiler, şube yöneticileri ve temsilciler
yönetim kurulu kararı ile atanır.
(2) Yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve yardımcıları ile
birinci derece imza yetkisine sahip kişiler, müdürler kurulu
üyeleri, şube yöneticileri ve temsilcilerin atanmalarını veya
seçilmelerini müteakip bir ay içerisinde bu Yönetmelikte
aranan şartları taşıdıklarını gösteren belgeler ve
atanmalarına veya seçilmelerine ilişkin karar örneği ile
birlikte Kuruma bildirilmesi şarttır. Kuruma yapılacak
bildirimlere şube yöneticileri ve temsilciler için hizmet
sözleşmelerinin bir örneğinin eklenmesi zorunludur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Şirketlerin Düzenleyecekleri Sözleşmelere İlişkin Hükümler
Yazılı sözleşme zorunluluğu
MADDE 19 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre kendilerine
faaliyet izni verilen şirketlerin, müşterileri ile yapacakları
işlemler için yazılı sözleşme düzenlemeleri zorunludur.
Finansman şirketlerinin genel sözleşme zorunluluğu
MADDE 20 – (1) Finansman şirketleri, kredilendirecekleri mal
ve hizmetleri temin eden satıcılarla önceden genel bir
sözleşme yaparlar. Finansman şirketlerince açılan krediler,
genel sözleşmedeki esaslara göre tüketicinin nam ve hesabına
mal veya hizmetin teslim ve temini ile birlikte, doğrudan
satıcıya ödenir. Ancak kredi geri ödemeleri adına kredi
açılanlar tarafından finansman şirketlerine yapılır.
Finansal kiralama sözleşmelerinde süre kısaltımı
MADDE 21 – (1) Finansal kiralama sözleşme süreleri aşağıdaki
mallar için dört yıldan kısa olabilir:
a) Teknolojik niteliği veya ekonomik yararlanma ve işletme
süresi itibariyle kullanımının dört yıldan kısa olduğu Kurumca
onaylanan mallar.
b) Yurtiçinde ve yurtdışında yerleşik finansal kiralama
şirketleri tarafından yapılan kiralama işlemlerinde,
sözleşmenin ilgili düzenlemelerde yer alan haklı nedenlerle
sona ermesi ya da feshi halinde, finansal kiralama
sözleşmesine konu malın asgari dört yıl süresini doldurulması
kaydıyla aynı kiracı veya başka bir kiracıyla yapılan finansal
kiralama sözleşmesine konu olan mallar.
c) Yurtiçinde ve yurtdışında savaş hali ile savaşa yol
açabilecek durumlar veya sabotaj, yangın, ağır kaza ve tabii
afetler sebebiyle zarar gören mallar ile bu sebeplerle
kiralayanı ya da kiracısı zarar gören mallar.
ALTINCI BÖLÜM
Sınırlamalar
Şirketlerin yapamayacakları iş ve işlemler
MADDE 22 – (1) Şirketler;
a) Ana faaliyet konuları dışında faaliyette bulunamazlar,
b) Teminat mektubu veremezler,
c) 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa
göre menkul kıymet ihracı ile uluslararası piyasalardan ödünç
para alınması dışında mevduat veya her ne ad altında olursa
olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak
faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir
mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya
benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın
alamazlar veya tahsilini üstlenemezler.
İşlem sınırı ve karşılıklar
MADDE 23 – (1) Finansal kiralama şirketlerinin net finansal
kiralama alacakları ve kiracılardan diğer alacakları toplamı
tutarı, faktoring şirketlerinin fon kullandırımından
kaynaklanan alacaklarının toplam tutarı ve finansman
şirketlerinin kullandırdıkları kredilerin toplam tutarı
özkaynaklarının otuz katını geçemez.
(2) Şirketler, işlemlerinden kaynaklanan alacaklarından doğmuş
veya doğması beklenen, ancak miktarı kesin olarak belli
olmayan zararlarını karşılamak amacıyla Kurulca belirlenecek
usul ve esaslar çerçevesinde karşılık ayırmak zorundadır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Muhasebe, Raporlama ve Denetim
Muhasebe ve raporlama
MADDE 24 – (1) Şirketler, Kurul tarafından uluslararası
standartlar göz önünde bulundurularak belirlenecek usûl ve
esaslara uygun olarak muhasebe sistemlerinde tekdüzeni
uygulamak; tüm işlemlerini gerçek mahiyetlerine uygun surette
muhasebeleştirmek; finansal raporlarını bilgi edinme
ihtiyacını karşılayabilecek biçim ve içerikte, anlaşılır,
güvenilir ve karşılaştırılabilir, denetime, analize ve
yorumlamaya elverişli, zamanında ve doğru şekilde düzenlemek
zorundadır.
(2) Şirketler, şekil ve kapsamı Kurumca belirlenecek mali
tablolar ve istatistiki bilgileri istenilen süre ve
yöntemlerle Kuruma göndermek zorundadırlar.
Denetim
MADDE 25 – (1) Şirketlerin faaliyetleri, Kurumun yerinde
denetim yapmaya yetkili meslek personeli tarafından
denetlenir.
(2) Şirketler, Kurumun yerinde denetim yapmaya yetkili meslek
personeli tarafından istenecek her türlü bilgi ve belgeyi
vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemeye hazır
tutmak zorundadırlar.
Bağımsız denetim
MADDE 26 – (1) Şirketlerin genel kurullarına sunulacak yıllık
bilançoları ve gelir tablolarının, Kurumca belirlenen esas ve
usuller çerçevesinde ve Kurulca uygun görülen bağımsız denetim
kuruluşlarınca denetlenmesi şarttır. Şirketlerin yılsonu
bağımsız denetim sözleşmelerinin ilgili yılın Ekim ayının
sonuna kadar, bağımsız denetim raporlarının ise takip eden
yılın 15 Nisan tarihine kadar Kuruma gönderilmesi zorunludur.
Bilgi verme
MADDE 27 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması çerçevesinde
şirketler, Kurum tarafından talep edilen her türlü bilgi ve
belgeyi Kuruma tevdi etmek zorundadırlar.
Yurtdışından temin edilecek belgeler
MADDE 28 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan başvurularla ilgili
olarak temin edilecek belgelerle ilgili hükümler yabancı
uyruklu kişiler hakkında da kıyasen uygulanır.
(2) Yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerden istenilen
belgelerin bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların
tutulduğu bir merci ya da sistem olmaması nedeniyle temin
edilememesi durumunda, bu durumun ilgili ülkenin yetkili
mercilerinden alınacak bir belge ile Kuruma tevsik edilmesi
zorunludur.
(3) Bu Yönetmelikte yer alan başvurularla ilgili olarak
yurtdışından temin edilecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili
makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki konsolosluğunca veya
Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan
Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması
Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması ve başvuruya
belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi şarttır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Şirketin Sona Ermesi
Faaliyet izninin iptali
MADDE 29 – (1) Bu Yönetmeliğin 22 nci maddesi ile yasaklanan
faaliyetlerde bulunan, adres değişikliğini süresi içerisinde
Kuruma bildirmeyen ve yapılan yasal tebligata rağmen adresinde
bulunamayan, faaliyetlerine kesintisiz bir yıl süre ile ara
veren veya bir yıl içerisinde Yönetmelik hükümlerine aykırı
fiil veya işlemleri iki defadan fazla gerçekleştiren
şirketlerin faaliyet izni Kurulca iptal edilir.
(2) Ortakları kuruluşta aranan şartları kaybeden şirketlere
durumlarını bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirmeleri
için altı aya kadar süre tanınır. Bu süre zarfında durumlarını
Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirmeyen şirketlerin
faaliyet izni Kurulca iptal edilir.
(3) Merkezi yurtdışında bulunan şirketlerin, merkezinin
bulunduğu ülkenin yetkili denetim mercii tarafından
faaliyetlerinin durdurulması veya yasaklanması veya Türkiye’de
faaliyetlerine devam etmesine ilişkin olumsuz görüş verilmesi
durumunda faaliyet izni Kurulca iptal edilir.
(4) Faaliyet izni iptal edilen şirketlerin bu hususun
taraflarına tebliğinden itibaren onbeş gün içerisinde
"Faaliyet İzin Belgesi"ni Kuruma iade etmeleri gerekir.
(5) Faaliyet izni iptal edilen şirketlerin iptal tarihinden
itibaren üç ay içerisinde genel kurullarını toplayarak, şirket
nevi ve unvanını değiştirmek veya tasfiye işlemlerini
başlatmak üzere karar almaları zorunludur.
(6) Faaliyet izni bulunmayanlar ve faaliyet izni iptal
edilenler bu Yönetmelikte belirtilen faaliyetlerle iştigal
edemez, ticaret unvanlarında, ilan ve reklamlarında veya
işyerlerinde söz konusu işlerle iştigal ettikleri izlenimini
yaratacak hiçbir kelime, deyim ve işaret kullanamazlar.
Birleşme, devir, bölünme ve tasfiye
MADDE 30 – (1) Şirketlerin birleşme, devir ve bölünmesi
Kurulun iznine tabidir. Şirketlerin birleşme, devir ve
bölünmesine ilişkin izin işlemleri çerçevesinde Kurum gerekli
göreceği her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir.
(2) Şirketlerin faaliyetlerine son vermeleri ve tasfiyeleri
Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla genel hükümlere tabidir.
Şirketlerin tasfiye süreci gerekli görülmesi halinde Kurumca
denetlenebilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Diğer Hükümler
Parasal tutarlar
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelikteki parasal tutarlar her yıl
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan üretici
fiyatları endeksindeki artış oranının iki katının gerektirdiği
miktarı geçmemek üzere Kurul kararıyla artırılabilir.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
MADDE 32 – (1) 28/4/1992 tarihli ve 21212 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Finansal Kiralama Şirketlerinin Kuruluş
ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik, 8/7/1992 tarihli ve
21278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Finansal Kiralama
İşlemlerinde Süre ve Sınırın Tesbitine Dair Yönetmelik,
21/12/1994 tarihli ve 22148 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Faktoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında
Yönetmelik ve 26/7/1994 tarihli ve 22002 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve
Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik yürürlükten
kaldırılmıştır.
İntibak süresi
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Şirketler durumlarını, bu Yönetmeliğin
yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde, 4 üncü maddenin
birinci fıkrasının (b) bendi de dahil olmak üzere bu
Yönetmelik hükümlerine intibak ettirmek zorundadır. Mücbir
sebeplerin bulunması ve Kurulca uygun görülmesi halinde bu
süre iki yılı geçmemek üzere uzatılabilir. Bu Yönetmeliğin 23
üncü maddesinde yer alan işlem sınırında aşım olan şirketler,
söz konusu aşımları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini
müteakip üç ay içinde gidermek zorundadır.
(2) Şirketlerin intibak süresi içerisinde mevcut irtibat
bürolarını şube veya temsilciliğe dönüştürmeleri veya
kapatmaları zorunludur.
(3) Şirketler bu Yönetmelik hükümlerine intibak edinceye kadar
yeni şube veya temsilcilik açamazlar.
(4) Süresi içerisinde bu Yönetmelik hükümlerine intibak eden
şirketlere Kurumca "Faaliyet İzin Belgesi" ve şubeler için de
"Şube İzin Belgesi" verilir. Bu süre zarfında durumlarını bu
Yönetmelik hükümlerine intibak ettiremeyenlerin faaliyet izni
kaldırılır.
Yürürlük
MADDE 33 – (1) Bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin ikinci
fıkrası 1/1/2008 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.
3. VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO :319)
R.Gazete No. 25155
R.G. Tarihi: 1.7.2003
Maliye Bakanlığından :
Bilindiği üzere, 4842 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun (1) 25 inci maddesi ile 213 sayılı
Vergi Usul Kanununa (2) finansal kiralama işlemlerinde
değerleme hükümlerini düzenleyen Mükerrer 290 ıncı madde
eklenmiştir. Ancak, 4842 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin h
bendi hükmü gereğince 25 inci madde 01.07.2003 tarihinden
itibaren yapılacak finansal kiralama işlemlerinde uygulanmak
üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğinden belirtilen
tarihten sonra yapılacak finansal kiralama işlemlerinde bu
Tebliğ hükümlerine uyulması gerekmektedir. Yapılan yasal
düzenleme ile finansal kiralama iş lemlerinde kiralama
işleminin hukuki mahiyeti veya şekli yerine, özün önceliği
ilkesi benimsenmektedir.
Mükerrer 290 ıncı maddenin 4 numaralı bendi hükmü ile
Bakanlığımıza bu maddenin uygulamasına yönelik usul ve
esasları belirleme yetkisi verilmiştir. Bu yetkiye istinaden
aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.
I- TANIMLAR
Mükerrer 290 ıncı maddenin uygulanmasına ilişkin olarak
sözkonusu maddenin 3 numaralı bendinde yer alan tanımlarla
ilgili açıklamalar aşağıdadır.
1- Finansal Kiralama: Kira süresi sonunda mülkiyet hakkının
kiracıya devredilip devredilmediğine bakılmaksızın, bir
iktisadi kıymetin mülkiyetine sahip olmaktan kaynaklanan
riskler ile yararların tamamının veya tamamına yakınının belli
bir dönemde bedel karşılığı kiracıya bırakılması sonucunu
doğuran kiralamalardır. Aynı iktisadi kıymete ilişkin birden
fazla sözleşme, ilave, tadil ve diğer sözleşmelerin yapılması
halinde tüm anlaşmalar bir arada değerlendirilmelidir.
Aşağıda belirtilen kriterlerden birini veya daha fazlasını
karşılayan kiralamalar finansal kiralama olarak kabul
edilecektir.
a) İktisadi kıymetin mülkiyetinin kira süresi sonunda kiracıya
devredilmesi: Sözleşmede iktisadi kıymetin kiracıya devrine
ilişkin hüküm olması veya satım opsiyonu olması ve kiracının
yüksek bir olasılıkla bu opsiyonu kullanacak olması halidir.
b) Kiracıya kira süresi sonunda iktisadi kıymeti rayiç
bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması:
Sözleşmenin başında kira süresi sonunda iktisadi kıymetin
rayiç bedelinin alacağı değerin tam olarak tespiti doğal
olarak zorluklar içermektedir. Kira süresi sonunda iktisadi
kıymetin alacağı rayiç bedel genel olarak enflasyon ve
kıymetin amortismanı dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Kira
süresi sonunda kiracının satın alma hakkını kullanacağının
büyük bir olasılıkla tahmin edildiği durum tarif edilmektedir.
Örneğin, X şirketi sahip olduğu ve sözleşme başındaki rayiç
bedeli 50 milyar lira olan bir iktisadi kıymetini 5 yıllık bir
süre için Y şirketine kiralasın. Sözleşme başında iktisadi kı
ymetin enflasyon ve amortismanı dikkate alınarak sözleşme
sonunda alacağı değer 5 milyar lira olarak tahmin edilsin.
Kiracı Y şirketinin 5 yıllık kira süresi sonunda iktisadi kı
ymeti 1 milyar liraya veya daha düşük bir değere satın alma
hakkı opsiyonu bulunsun. Bu durumda kiracı şirket tarafından
kira süresi sonunda satın alma hakkının kullanılacağı açıktır.
c) Kiralama süresinin iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün
%80'inden daha büyük bir bölümünü kapsaması: Ekonomik ömür,
bir iktisadi kıymetin ekonomik olarak kullanılabileceği veya
belli sayıdaki üretimin elde edilebileceği tahmin edilen
dönemdir. Örneğin, iktisadi kıymetin ekonomik ömrü 10 yıl,
kiralama süresi 9 yıl ise kiralama süresi ekonomik ömrün %
80'inden fazla olduğu için bu kiralama bir finansal kiralama
olacaktır. Kiracı iktisadi kıymetin ekonomik ömrünün önemli
bir kısmını, %80 veya daha fazlası, kullanma hakkına sahip ise
aynı zamanda iktisadi kıymetin ekonomik faydasının önemli bir
bölümünü elde etmekte ve aynı zamanda risklerine de maruz
kalmaktadır. Bazı iktisadi kıymetlerin ekonomik ömür
nispetinin hesaplanmasında oransal olarak ilk yıllarının son
yıllarına göre daha fazla ekonomik fayda sağlayacağı göz
önünde tutulabilir.
d) Sözleşmeye göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü
değerlerinin toplamının iktisadi kı ymetin rayiç bedelinin
%90' ından daha büyük bir değeri oluşturması: Aşağıdaki 5 ve 6
ncı maddelere göre tespit edilen kira ödemelerinin bugünkü
değeri toplamının iktisadi kıymetin sözleşme başındaki rayiç
bedelinin % 90'ından büyük olması halinde kiralama finansal
kiralamadır. Örneğin, kiralama başlangıcında iktisadi kıymetin
rayiç bedeli 50 milyar lira ve kira ödemelerinin bugünkü
değeri toplamı 49 milyar lira ise bu bir finansal kiralamadır.
Çünkü, 49 milyar lira 50 milyar liranın %90'ı olan 45 milyar
liradan daha büyüktür.
2 - 4842 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununda yapılan
düzenlemede 3226 sayılı Finansal (3) Kiralama Kanununa bir
atıfta bulunulmamıştır. Dolayısıyla, Finansal Kiralama Kanunu
kapsam ında yapılan bir kiralama işlemi, yapılacak inceleme
sonucunda kiralama işleminin bu madde hükümleri gereğince
finansal kiralama olarak kabul edilmemesini gerektirmesi
halinde vergi uygulamaları açısından finansal kiralama olarak
kabul edilmeyecek veya tam tersi durumda Finansal
Kiralama Kanunu kapsamında yapılmayan bir kiralama işleminin
yapılacak inceleme sonucunda bu madde hükümleri gereğince
finansal kiralama şartlarını sağladığının anlaşılması halinde
vergi uygulamaları açısından finansal kiralama olarak kabul
edilecektir.
3- Arazi, arsa ve binalarla ilgili kiralama sözleşmelerinde,
sadece sözleşmede kira süresi sonunda mülkiyet hakkının
kiracıya devri öngörülmüşse veya kiracıya kira süresi sonunda
kiralama konusu gayrimenkulu düşük bir bedelle satın alma
hakkı tanınmışsa finansal kiralama olarak kabul edilecektir.
4- Doğal kaynakların araştırılması veya kullanılmasına yönelik
kiralama sözleşmeleri ile sinema filmleri, video kayıtları,
patentler, kopyalama hakları gibi kıymetlerle ilgili lisans
sözleşmeleri Mükerrer 290 ıncı madde kapsamında
değerlendirilemez.
5- Kira Ödemeleri:
Sözleşmeye göre, kiralama süresi boyunca yapılması gereken
kira ödemeleridir. Sözleşme hükümlerine göre kiracının
kiralama süresi başlangıcında kiralayana ödediği ve kendisine
geri dönüşü olmayacak depozito veya peşin ödenmiş kira
bedellerinin de kira ödemeleri içinde sayılacağı tabiidir.
Aşağıda sayılan değerler de kira süresi boyunca yapılan kira
ödemeleri kapsamında değerlendirilecektir;
a) Kira süresi sonunda kiralama konusu iktisadi kıymetin kalan
değerine ilişkin bir taahhüt olması halinde bu değer(4)
b) Kira süresi sonunda kiracıya düşük bir bedelle iktisadi
kıymeti satın alma hakkı tanındığı ve sözleşme başlangıç
tarihinde bu hakkın kullanılma olasılığının yüksek olduğu
durumda bu satın alma hakkının kullanılması durumunda ödenmesi
gereken bedel.
6 - Kira Ödemelerinin Bugünkü Değeri: Kira ödemelerinin,
sözleşme tarihinde, kiralamada kullanılan faiz oranı dikkate
alınarak hesaplanan bugünkü değerlerinin toplamıdır.
Kiralamada kullanılan faiz oranı tespit edilemiyorsa,
kiracının kiralamaya konu iktisadi kıymeti satın almak için
aynı vade ile alması gereken borç için katlanacağı faiz oranı
kullanılır.
7 - Kiralamada Kullanılan Faiz Oranı : Kira ödemeleri ile
garanti edilmemiş kalan değer toplamının bugünkü değerini,
kiralamaya konu iktisadi kıymetin rayiç bedeline eşitleyen
iskonto oranıdır.
8 - İktisadi Kıymetin Rayiç Bedeli: Bir iktisadi kıymetin
değerleme günündeki normal alım satım değeridir. Diğer bir
ifadeyle, fiyatlar konusunda bilgili, birbirinden bağımsız,
gerçek alıcı ve satıcının karşılıklı pazarlık ortamında
oluşturdukları bedeldir. Rayiç bedel sözleşmenin başlangıcında
tespit edilmelidir. İktisadi kıymetin maliyet bedeli ile
sözleşme başlangıcındaki rayiç bedeli arasında bir fark
bulunmamalıdır.
9 - Kalan Değer: Kiralanan iktisadi kıymetin kiralama süresi
sonunda sahip olacağı tahmin edilen rayiç bedelidir. Kalan
değer, iktisadi kıymetin maliyet bedeli ile kira süresi
sonunda alabileceği rayiç değeri arasında bağlantı kurularak
tahmin edilir. Kalan değerin tahmininde benzer mala ilişkin
tecrübeler veya aynı nitelikteki kullanılmış kıymetlerin
fiyatları da kullanılabilir.
10 - Kiralama Süresi: Kiracının iktisadi kıymeti kiraladığı
sözleşmede belirtilen iptal edilemez süredir. Ancak,
kiralamanın başlangıcında kiracıya sözleşme süresi bitiminde
kira süresini uzatma hakkı tanınmış ve bu hakkı kullanacağının
kesin veya kesine yakın olduğu durumda bu ilave süre de kira
süresi içinde kabul edilir. Örneğin, süre uzatımındaki kira
bedelinin rayiç bedeline oranla çok düşük olması veya
kiralamanın yenilenmemesi halinde kiracının ödemek zorunda
kalacağı çok yüksek bir ceza miktarının tespit edilmesi
hallerinde kiracı kullanım hakkını kullanacağı açık olduğundan
bu durumdaki sürelerin kiralama süresi içinde
değerlendirilmesi gerekmektedir.
11 - Kiralamanın Başlangıcı: Sözleşmenin yapıldığı tarih veya
taraflardan birinin sözleşmenin ana maddelerinden birine
ilişkin önemli yükümlülük ve taahhütlere girdiği tarihlerden
erken olanıdır. Örneğin, kiralayanın sözleşme yapılmadan
kiralama konusu iktisadi kıymeti kullanım amacıyla hazır hale
getirme çalışmalarına başlaması halinde kiralamanın başlangıcı
daha sonra yapılacak sözleşmedeki tarih değil hazır hale
getirme çalışmalarına başlama tarihidir.
II- DEĞERLEME VE AMORTİSMAN UYGULAMASI
Finansal kiralamaya konu olan iktisadi kıymet ile sözleşmeden
doğan hak, borç ve alacakların değerlemesi ve amortisman
uygulaması aşağıdaki esaslara göre yapılacaktır.
A- Kiralayana ilişkin hükümler:
1 - Kiralama süresi boyunca kiracı tarafından yapılacak kira
ödemelerinin toplam tutarı, anapara artı faiz, alacak olarak
aktife alınacaktır. Diğer yandan, aktifleştirilen alacak
tutarı ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark
ise gelecek dönemlere ait faiz geliri olarak pasifleştirilmek
suretiyle değerlenerek kayıtlara intikal ettirilecektir.
2 - Kiralama konusu iktisadi kıymet ise, bu iktisadi kıymetin
net bilanço aktif değerinden kira ödemelerinin bugünkü
değerinin düşülmesi sonucu bulunan tutar ile değerlenecektir.
İktisadi kıymetin net bilanço aktif değerinden kira
ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu bulunan
tutarın sıfır veya negatif olması halinde, iktisadi kıymet iz
bedeliyle değerlenip aradaki fark iktisadi kıymetin elden
çıkarılmasından elde edilen kazançlar gibi işleme tâbi
tutulacak olup gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Finansal
kiralama konusu iktisadi kıymetin net bilanço aktif değeri ile
kira ödemelerinin bugünkü değeri çoğu zaman birbirine eşit
olacağından finansal kiralama şirketi veya kiralayan, iktisadi
kıymeti genel olarak iz bedeliyle kayıtlarında gösterecektir.
İktisadi kıymetin net aktif bilanço değerinden, kira
ödemelerinin bugünkü değerinin düşülmesi sonucu oluşan tutarın
pozitif olması durumunda, pozitif fark finansal kiralama
şirketi tarafından amortismana tabi tutulacaktır. Örneğin, net
bilanço aktif değeri veya fatura tutarı 100 milyar lira, kira
ödemelerinin net bugünkü değeri 9 5 milyar ise, 5 milyar lira
pozitif fark finansal kiralama şirketi tarafından amortismana
tabi tutulacaktır. Amortisman ayırma işlemi Vergi Usul Kanunu
ve ilgili genel tebliğlerde bu iktisadi kıymet için tespit
edilmiş sürelerde yapılacaktır. Farkın sıfır veya negatif
olması durumunda amortisman ayrılması mümkün değildir ve bu
kiralama konusu iktisadi kıymetler için yeniden değerleme
yapılması söz konusu olmayacaktır.
3 - Gelecek dönemlere ait faiz gelirleri, kiralanan iktisadi
kıymetin finansal kiralama sözleşmesinin yapıldığı tarihteki
rayiç bedelinden, her bir dönem sonunda anapara geri
ödemelerinin düşülmesi sonucu kalan tutar üzerinden sabit bir
dönemsel faiz oranı yaratacak şekilde hesaplanması suretiyle
tahakkuk ettirilecektir. Tahakkuk tarihinden vadenin bitiminin
anlaşılması gerekmektedir. Her bir dönem sonu ifadesinden kira
sözleşmesi ekindeki ödeme planındaki ödeme dönemlerinin
anlaşılması gerekmektedir. Örneğin, 4 yıllık kiralama dönemi,
yılda bir kez ödemeli ve her yıl 30/09.... tarihinde kira
ödemesi öngörülmüşse, "her bir dönem sonu" ifadesinden
30/09...., 30/09... ve sonraki yıllar tarihlerini anlamak
gerekmektedir. Bu durumda, her bir 30/9... tarihi itibariyle
faiz ve ana para ayrıştırması yapılarak, pasifleştirilen faiz
gelirlerinden 30/9... tarihi itibariyle bakiye anapara borcuna
isabet eden faiz tutarı gelir kaydedilmelidir.
4 - Aktifleştirilen alacak tutarının reeskonta tabi tutulması
mümkün bulunmamaktadır.
5 - Kiralayan şirketler tarafından iktisadi kıymetin satın
alınmasında Türk Lirası veya döviz cinsinden kredi kullanılmış
ise ilk yıl için ödenen kur farkları ve faiz giderlerinin
sözleşme yapılmasından önce kıymetin maliyetine ilave
edilebilecek olması halinde maliyete ilave edilecek aksi halde
ve diğer yıllarda ise gider kaydedilecektir.
6 - Kiralayanın finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin
üretimini veya alım satımını yapması halinde, iktisadi
kıymetin net bilanço aktif değeri olarak rayiç bedeli dikkate
alınacaktır. Rayiç bedel ile maliyet bedeli arasındaki farkın
normal bir satış işleminden elde edilen kâr veya zarar olarak
işleme tâbi tutulması gerekmektedir.
7 - Madde hükümleri 01/07/2003 tarihinden itibaren yapılacak
kiralama işlemlerine uygulanmak üzere yayımı tarihinde
yürürlüğe gireceğinden, finansal kiralama şirketleri
01/07/2003 tarihinden önce yapılan finansal kiralama
sözleşmelerindeki sabit kıymetler için amortisman ayırmaya ve
yeniden değerleme yapmaya devam edecektir.
B - Kiracıya ilişkin hükümler:
1 - Finansal kiralama işlemine konu iktisadi kıymeti kullanma
hakkı ve sözleşmeden doğan borç, kiralama konusu iktisadi
kıymetin rayiç bedeli veya sözleşmeye göre yapılacak kira
ödemelerinin bugünkü değerinden düşük olanı ile
değerlenecektir. Finansal kiralama konusu iktisadi kıymet,
kullanma hakkı olarak aktife alınacak karşılığında ise
kiralayana olan borç pasife kaydedilecektir.
2 - Kiracı tarafından aktifleştirilen finansal kiralamaya konu
iktisadi kıymeti kullanma hakkı, Vergi Usul Kanununun üçüncü
kitabının üçüncü kısmının birinci bölümü ve ilgili genel
tebliğlerde kiralama konusu iktisadi kıymet için belirlenmiş
usul ve esaslar çerçevesinde amortismana ve Kanunun Mükerrer
298 inci maddesi uyarınca da yeniden değerlemeye tâbi
tutulacaktır. Diğer bir ifadeyle, kullanım hakkı, Vergi Usul
Kanunu ve ilgili genel tebliğlerde bu iktisadi kıymet için
tespit edilmiş amortisman sürelerinde amorti edilecektir.
Sözleşmenin fesholması halinde kalan dönemler için iktisadi
kıymetle ilgili olarak amortisman ayrılma ve yeniden değerleme
işlemleri yapılmayacaktır.
3 - Finansal kiralama sözleşmesine göre yapılan kira
ödemeleri, borç anapara ödemesi ve faiz gideri olarak
ayrıştırılacak ve bu ayrıştırma işlemi her bir dönem sonunda
kalan borç tutarına sabit bir dönemsel faiz oranı
uygulanmasını sağlayacak şekilde yapılacaktır. Kiralayan
açısından yorumu yapılan "her bir dönem sonu" ifadesi, kiracı
açısından sözleşmede belirtilen kira ödeme tarihidir.
4 - Finansal kiralama borçlarının Vergi Usul Kanununun 285
inci maddesi kapsamında reeskonta tabi tutulması mümkün
bulunmamaktadır.
5 - Finansal kiralama işlemi esas olarak bir kredi işleminden
farklı değildir. Kiralayana ödenen finansal kiralama
bedellerinin faiz kısmı finansman gider kısıtlamasına tabidir.
6 - Kiralayan şirketin yurtdışında bulunması halinde kiracı
tarafından 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun (5) değişik
24 üncü maddesine göre tevkifat yapılacağı tabiidir. (93/5147
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kararın 3 üncü maddesinin
(a) bendi gereğince %1)
7 - Mükerrer 290 ıncı madde hükümleri 01/07/2003 tarihinden
sonra yapılacak kiralama işlemlerine uygulanmak üzere
yürürlüğe gireceğinden bu tarihten önce yapılan finansal
kiralama sözleşmelerindeki ödeme planına göre fatura edilen
finansal kiralama bedelleri gider kaydedilmeye devam
edilecektir.
III - KATMA DEĞER VERGİSİ VE TEŞVİKLERDEN YARARLANMA
1 - 4842 sayılı Kanun ile finansal kiralama işlemlerinde katma
değer vergisi uygulamasına ilişkin olarak herhangi bir
değişiklik yapılmamıştır. Bu nedenle düzenleme öncesi
uygulama, finansal kiralama şirketi tarafından malın satın
alınması, finansal kiralama faturaları ve sözleşme bitiminde
malın kiracıya teslimine ilişkin olarak sözkonusu düzenleme
öncesindeki uygulama aynen sürdürülecektir.
Örneğin, finansal kiralama faturalarında, anapara artı faiz
tutarına KDV uygulanması devam edecektir. Öte yandan, finansal
kiralama şirketleri dışındaki şirketlerin yaptığı ve finansal
kiralama sayılan işlemlerde 3226 sayılı Finansal Kiralama
Kanunu'na göre yapılan sözleşmeler için öngörülen indirimli
KDV oranlarının uygulanması mümkün değildir.
2 - 4842 sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinde bu Kanunun
yayımı tarihinden önce yapılan finansal kiralama sözleşmeleri
ile ilgili olarak Finansal Kiralama Kanununun bu Kanunla
değiştirilmeden önceki 28 inci maddesi hükümlerinin
uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, aynı Kanunun 31
inci maddesi ile Finansal Kiralama Kanununun 28 inci maddesi
değiştirilmiş ve finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilen
yatırımlarda kiralayanın, finansal kiralama konusu iktisadi
kıymetlerle ilgili olarak bunların satın alınması halinde
uygulanan teşviklerden yararlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu nedenle finansal kiralama şirketleri eskiden olduğu gibi
finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilen yatırımlarda
yatırım indirimi ve diğer teşvik unsurlarından yararlanmaya
devam edecektir.
Tebliğ olunur.
(1) 24.04.2003 tarih ve 25088 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
(2) 10.01.1961 tarih ve 10703 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
(3) 28.06.1985 tarih ve 18795 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
(4) 05.05.2004 tarih ve 25453 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 334 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile
değiştirilmiş halidir.
(5) 10.06.1949 tarih ve 7229 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanmıştır.
LEASING MALLLARI
| MAL
GRUPLARI* |
KDV ORANI |
DEVİR SÜRESİ |
AÇIKLAMA |
|
İş Makinaları |
%18 |
2 Yıl |
|
Kulesi 360 derece dönebilen
ekskavatörler ve Beko Loderler
|
%8 |
2 yıl |
|
| Forkliftler |
% 8 |
2 yıl |
|
|
Ticari Araçlar |
%18 |
2 yıl |
|
|
Binek Otomobiller |
%18 |
2 yıl |
1600 cc üzeri olanlarda
devri süresi 4 yıl |
|
Tıbbi Cihazlar |
%8 |
2 yıl |
|
|
Estetik amaçlı tıbbi
cihazlar |
%18 |
4 yıl |
|
|
Tarım Makinaları |
%8 |
2 yıl |
|
|
Matbaa Makinaları |
%18 |
4 yıl |
|
|
Tekstil Makinaları
|
%18 |
4 yıl |
|
|
Örgü ve Dikiş Makinaları |
%8 |
4 yıl |
|
|
Büro ve Ofis Ekipmanları |
%18 |
4 yıl |
Fotokopi ve faks cihazları,
tarayıcı ve yazıcılar için devir süresi 2 yıl
|
|
Gayrimenkuller ** |
%18 |
4 yıl |
150 m2 altı gayrimenkullerde
KDV oranı %1 |
|
Üretim Makinaları |
%18 |
4 yıl |
|
|
Freeze makinaları ve Metal
İşlemeye Mahsus Torna Tezgahı |
%8 |
4 yıl |
|
|
Hava ve Deniz Araçları |
%18 |
4 yıl |
Ana sözleşmesinde faaliyet
konusu denizcilik ve havacılık olan firmalar için KDV
oranı %1 |
*KDV oranları ve Devir
Süreleri genel mal grupları itibarıyla sınıflandırılmış olup,
işlem yapılırken GTİP numaralarına göre nihai olarak
belirlenecektir.
** 15.06.2009’a kadar 150
m2’den büyük konutlarda KDV oranı %8’dir.
LEASING MUHASEBESİ:
4842 sayılı kanun kapsamında finansal
kiralama işlemlerinin muhasebeleştirilmesi
Mart ayında leasing yapılan bir sözleşmenin bilgileri
aşağıdaki gibidir
Mal Cinsi : Makina
Mal Tutarı: 430.000
KDV oranı: 18%
Ödeme Süresi: 24 ay
Sözleşme Süresi: 4 yıl
Sözleşme Tarihi: 23.03.200X
Ödeme Planı
| Kira Adedi |
Tarih |
Anapara |
Faizi |
Kira Bedeli |
KDV Dahil
Kira Bedeli |
| 1 |
23.03.200X |
24.280 |
0 |
24.280 |
28.650 |
| 2 |
25.04.200X |
19.100 |
5.930 |
25.030 |
29.535 |
| 3 |
25.05.200X |
19.200 |
5.080 |
24.280 |
28.650 |
| 4 |
23.06.200X |
19.350 |
4.930 |
24.280 |
28.650 |
| 5 |
25.07.200X |
19.550 |
4.730 |
24.280 |
28.650 |
| 6 |
25.08.200X |
19.870 |
4.410 |
24.280 |
28.650 |
| 7 |
25.09.200X |
20.200 |
4.080 |
24.280 |
28.650 |
| 8 |
25.10.200X |
20.500 |
3.780 |
24.280 |
28.650 |
| 9 |
24.11.200X |
20.700 |
3.580 |
24.280 |
28.650 |
| 10 |
25.12.200X |
21.050 |
3.230 |
24.280 |
28.650 |
| 11 |
25.01.200Y |
21.320 |
2.960 |
24.280 |
28.650 |
| 12 |
23.02.200Y |
21.600 |
2.680 |
24.280 |
28.650 |
| 13 |
23.03.200Y |
21.880 |
2.400 |
24.280 |
28.650 |
| 14 |
25.04.200Y |
22.170 |
2.110 |
24.280 |
28.650 |
| 15 |
25.05.200Y |
22.460 |
1.820 |
24.280 |
28.650 |
| 16 |
25.06.200Y |
22.750 |
1.530 |
24.280 |
28.650 |
| 17 |
25.07.200Y |
23.050 |
1.230 |
24.280 |
28.650 |
| 18 |
24.08.200Y |
23.350 |
930 |
24.280 |
28.650 |
| 19 |
25.09.200Y |
23.650 |
630 |
24.280 |
28.650 |
| 20 |
25.10.200Y |
23.970 |
310 |
24.280 |
28.650 |
| 21 |
16.02.200Z |
0 |
150 |
150 |
177 |
| 22 |
20.02.200V |
0 |
150 |
150 |
177 |
| 23 |
20.02.200W |
0 |
150 |
150 |
177 |
| 24 |
20.03.200W |
0 |
300 |
300 |
354 |
| |
|
430.000 |
57.100 |
487.100 |
574.778 |
Kiracı tarafından ödeme planı kesinleştiği tarihte sabit
kıymet 430.000 ytl bedelle kullanım hakkı olarak kayıtlara
alınacaktır.
Ayrıca 301 nolu "Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar"
hesabına ödeme planındaki anapara+faiz toplamının kısa vadeli
olan kısmı, 401 nolu "Finansal Kiralama İşlemlerinde Borçlar"
hesabına da uzun vadeli olan kısımları alacak kaydedilir.
Aynı şekilde ödeme planındaki toplam faiz bedeli de
vadesine göre 302 ve 402 nolu "Ertelenmiş Finansal Kiralama
Borçlanma Maliyetleri" hesaplarının borcuna kaydedilecektir.
20.03.200X tarihindeki ( Sabit kıymetin kiracı
tarafından alınması ve leasing sözleşmesinin imzalanması)
muhasebe kaydı;
| 260 |
Haklar |
430.000 |
| 302 |
Ertelenmiş Fin.Kirl.Borçlanma Maliyetleri |
47.790 |
| 402 |
Ertelenmiş Fin.Kirl.Borçlanma Maliyetleri |
9.310 |
| 301 |
Fin. Kirl. İşlemlerinden Borçlar |
316.390 |
| 401 |
Fin. Kirl. İşlemlerinden Borçlar |
170.710 |
23.03.200X tarihli faturanın muhasebe kaydı;
| 301 |
Fin. Kirl. İşlemlerinden Borçlar |
24.280 |
| 191 |
İndirilecek K.D.V. |
4.370 |
23.03.200X tarihli faturanın ödenmesi muhasebe kaydı;
25.04.200X tarihli faturanın muhasebe kaydı;
| 780 |
Finansman Giderleri |
5.930 |
| 301 |
Fin. Kirl. İşlemlerinden Borçlar |
25.030 |
| 191 |
İndirilecek K.D.V. |
4.505 |
| 302 |
Ertelenmiş Fin.Kirl.Borçlanma Maliyetleri |
5.930 |
| 320 |
Satıcılar |
29.535 |
25.04.200X tarihli faturanın ödenmesi muhasebe kaydı;
01.07.2003 tarihinden itibaren imzalanan finansal
kiralama sözleşmelerine konu olan sabit kıymetler kiracının
aktifinde olacağından yıl sonunda kiracı tarafından bu
kıymetlere amortisman ayrılacaktır.
| 770 |
Genel Yönetim Giderleri |
86.000 |
| 268 |
Birikmiş Amortismanlar |
86.000 |