kene
KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nedir?
Kırım-Kongo Hemorajik Ateş (KKHA),keneler tarafından taşınan
Nairovirüs isimli bir mikrobiyal etken tarafından neden olunan ateş,
cilt içi ve diğer alanlarda kanama gibi bulgular ile seyreden hayvan
kaynaklı bir enfeksiyondur. Son yıllarda tedavide görülen
gelişmelere rağmen, bu enfeksiyonlarda ölüm oranları hala yüksektir.
Keneler Nasıl Tanınır Nerelerde Bulunur?
Keneler otlaklar, çalılıklar ve kırsal alanlarda yaşayan küçük oval
şekillidir. 6-8 bacaklı, uçamayan, sıçrayamayan hayvanlardır. Hayvan
ve insanların kanlarını emerek beslenirler ve bu sayede hastalıkları
insanlara bulaştırabilirler.
Ülkemiz kenelerin yaşamaları için coğrafi açıdan oldukça uygun bir
yapıya sahiptir. Türlere göre değişmekle beraber kenelerin, küçük
kemiricilerden, yaban hayvanlarından evcil memeli hayvanlara ve
kuşlara (özellikle devekuşları) kadar geniş bir konakçı spektrumları
mevcuttur.
Kene ve Risk Altında olanlar
Hastalık genellikle meslek hastalığı şeklinde karşımıza çıkar.
Tarım ve hayvancılıkla uğraşanlar
Veterinerler
Kasaplar
Mezbaha çalışanları
Sağlık personeli özellikle risk gurubudur.
Kamp ve piknik yapanlar, askerler ve korunmasız olarak yeşil
alanlarda bulunanlar da risk altındadır.
Henüz ergin olmamış Hylomma soyuna ait keneler, küçük omurgalılardan
kan emerken virüsleri alır, gelişme evrelerinde muhafaza eder; ergin
kene olduğunda da hayvanlardan ve insanlardan kan emerken
bulaştırır.
Kuluçka Süresi Ne Kadardır?
Kene tarafından ısırılma ile virüsün alınmasını takiben kuluçka
süresi genellikle 1-3 gündür; bu süre en fazla 9 gün olabilmektedir.
Enfekte kan, ifrazat veya diğer dokulara doğrudan temas sonucu
bulaşmalarda bu süre 5-6 gün, en fazla ise 13 gün olabilmektedir.
Belirtileri Nelerdir?
Ateş
Kırıklık
Baş ağrısı
Halsizlik
Kanama pıhtılaşma mekanizmalarının
bozulması sonucu;
- Yüz ve göğüste kırmızı döküntüler
ve gözlerde kızarıklık,
- Gövde, kol ve bacaklarda morluklar
- Burun kanaması, dışkıda ve idrarda kan görülür
- Ölüm karaciğer, böbrek ve akciğer yetmezlikleri nedeni ile
olmaktadır.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinin Tanısı Nasıl Konulur?
Kanda virüse karşı oluşan antikorların taranması tanı için en sık
kullanılan yöntemdir. Bu göstergeler hastalığın başlangıcından sonra
6. günden itibaren belirlenebilir.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Nasıl Kontrol Edilir ve Nasıl Korunulur?
Hastalığın bulaşmasında keneler önemli bir yer tutmaktadır. Bu
nedenle kene mücadelesi önemlidir fakat oldukça da zordur.
1. İnsanlar kenelerden uzak tutulabilir ise bulaş önlenebilir. Bu
nedenle de mümkün olduğu kadar kenelerin bulunduğu alanlardan
kaçınmak gerekir.
2. Kenelerin yoğun olabileceği çalı, çırpı ve gür ot bulunan
alanlardan uzak durulmalı, bu gibi alanlara çıplak ayak yada kısa
giysiler ile gidilmemelidir.
3. Bu alanlara av yada görev gereği gidenlerin lastik çizme
giymeleri, pantolonlarının paçalarını çorap içine almaları,
4. Görevi nedeni ile risk grubunda yer alan kişilerin hayvan ve
hasta insanların kan ve vücut sıvılarından korunmak için mutlaka
eldiven, önlük, gözlük, maske v.b. giymeleri gerekmektedir.
5. Gerek insanları gerekse hayvanları kenelerden korumak için haşere
kovucu ilaçlar (repellent) olarak bilinen böcek kaçıranlar dikkatli
bir şekilde kullanılabilir. (Bunlar sıvı, losyon, krem, katı yağ
veya aerosol şeklinde hazırlanan maddeler olup, cilde sürülerek veya
elbiselere emdirilerek uygulanabilmektedir.)
6. Haşere kovucular hayvanların baş veya bacaklarına da
uygulanabilir; ayrıca bu maddelerin emdirildiği plâstik şeritler,
hayvanların kulaklarına veya boynuzlarına takılabilir.
7. Kenelerin bulunduğu alanlara gidildiği zaman vücut belli
aralıklarla kene için taranmalıdır.
8. Vücuda yapışmış keneler uygun bir şekilde kene ezilmeden, ağızdan
veya başından tutularak bir cımbız veya pens yardımıyla çıkartılır.
Isırılan yer alkolle temizlenmelidir. Mümkünse kenenin tanı için
alkolde saklanması uygun olur.
(detaylı bilgi için http:/kidshealth.org/parent/general/body/tick_removal.html)
9. Diğer canlılara ve çevreye zarar vermeden, haşere ilacı (insektisit)
ile uygulamanın uygun görüldüğü durumlarda çevre ilaçlanması
yapılabilinir.
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşinin Tedavisi Nedir?
Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Hastaya destek
tedavisi yapılmalıdır
